Toplumsal Uyum Becerileri

Zihinsel yetersizliği olan bireylerin eğitimlerinin temel amacı, bu bireylerin yaşamlarını bağımsız olarak devam ettirebilmeleri için gerekli olan becerileri kazandırmaktır.

Toplumsal yaşam Becerileri zihinsel yetersizliği olanlara, okul öncesi dönemden başlayarak güvenli ve bağımsız yaşam becerileri kazandırmayı amaçlamaktadır.

Zihinsel yetersizliği olan bireylerimizin başkalarına bağımlı olmadan yaşamlarını sürdürmelerini, kendi kendilerine yeterli duruma gelmelerini ve toplumla bütünleşmelerini amaçlanmaktayız.

Bu amaca ulaşılması, bireyin bireysel farklılıklar ile yapabildikleri dikkate alınarak eğitim gereksinimlerinin belirlenmesi ve gereksinimlerine uygun eğitim ortam sunulmasıyla mümkün olabilmektedir.

Zihinsel yetersizliği olan bireylerin eğitim gereksinimleri onların bazı özelliklerine göre farklılaşabilmektedir. Zihinsel öğrenme yetersizliği olan bireyler homojen bir grup olmadığından çeşitli özelliklerine bağlı olarak kendi işlerinde önemli bireysel farklılıklar göstermektedirler.

Bu farklılıklar, onların toplum yaşamına hazırlanmalarında gerekli olan birçok beceriyi öğrenmede başkasının yardımına daha fazla gereksinim duymalarına yol açabilmektedir.

Özellikle, diğer bireylerin kendi başlarına ya da çok az yardımla öğrendikleri birçok beceriyi zihinsel öğrenme yetersizliği olan bireyler, kendi başlarına öğrenmede ya da az bir yardımla üstesinden gelmede güçlük çekebilmektedirler. Dolayısıyla zihinsel yetersizliği olan bireyler bağımsız yaşam becerileri kazanımada biz eğitimcilere ihtiyaç duymaktadırlar.

Zihinsel yetersizliği olan bireylerin toplumsal yaşam becerilerinin evde ve diğer ortamlarda pekiştirilmesi amacıyla öğretim sürecinde ailelerin çalışmalara katılmalarını sağlayıp aile eğitim programı hazırlamaktayız.
İletişim becerileri zihinsel yetersizliği olan bireylere kazandırılırken bireysel eğitimin yanı sıra grup eğitimi de vermekteyiz.

Bu konuda yapılacak eğitimlerde önceden ekinlikler hazırlamaktayız. İletişim becerilerinin kazandırılmasında zihinsel öğrenme yetersizliği olan bireylerin toplumla beraber olduğu zamanlarda ailelerin katkısı da çok önemlidir. Bu nedenle aile eğitimlerinde ailelere zihinsel yetersizliği olan bireylere iletişim becerilerinin kazandırılması için yapmaları gerekenleri detaylı olarak anlatmaktayız.

İletişim becerilerini kazandırmada oyun, zihinsel yetersizliği olan bireylerin eğitimi açısından önemlidir. Oyun sırasında zihinsel yetersizliği olan bireyler gözlenip oyun içindeki ve oyuna karşı davranışlarından bireysel özelliklerinin nasıl olduğu konusunda fikir edinilebilinir.

Zihinsel yetersizliği olan bireylerin gösterdiği problem davranışların ''saldırganlık gibi'' oyun etkinlikleri içerisinde düzeltilme olanağı ve bu davranış problemlerini uygun şekilde azaltma veya ortadan kaldırma olanağı buluruz.

Öğretmen veya uygulayıcı, anne baba ve uzmanların işbirliğinde bulunması bireyin olumlu davranışlarının artırılmasını veya olumsuz davranışlarının azaltılmasını sağlar. Bu nedenle toplumsal iletişim becerilerini kazandırmada oyun etkinliklerine de yer vermekteyiz.

Ancak buradan davranış değiştirme süreci sadece oyun ve etkinliklerle sürdürülür gibi bir anlam çıkarılmaması gerekmektedir. Çünkü davranış sağaltımı kendine özgü yöntem ve teknikleri olan önemli bir süreci kapsamaktadır.

İletişim becerileri içerisinde yer alan günlük durumlarda söz kalıpları konusunda bireylere günlük işlerin gerektirdiği bazı söz kalıplarını farklı durumlara uygun olarak nasıl kullanacaklarını öğretmekteyiz. Örneğin; birey hata yaptığında özür dilemeli, kendisine yapılan yardımlar karşılığında teşekkür etmeli, herhangi bir şey isteyeceği zaman rica etmelidir. Buna yönelik grup etkinlikleri yapmaktayız.

Toplum yaşamındaki kuralların öğretiminde, zihinsel yetersizliği olan bireyler sık sık sinema, tiyatro, lokanta, alışveriş merkezi gibi yerlere götürüp, toplu taşıma araçlarına bindirip buralarda nasıl davranması gerektiği uygulamalı olarak öğretmekteyiz. Bu konuda da aile eğitimine gidip, öğretilen beceriler kişisel yaşantısında da devam etmesi için caba göstermekteyiz.

Zihinsel yetersizliği olan bireylerin bağımsız yaşamlarını sürdürmelerinde para kullanımı çok önemli ve gerekli bir beceridir. Bu becerilerin doğal ortamlarda kazandırılması gerekmektedir.

Bu nedenle destek eğitiminden yararlanan bireyleri alışveriş merkezlerine, pazarlara, marketlere vb. yerlere götürerek para kullanmaları sağlamaktayız.

Bilinçli Tüketicilik başlığı altında para yerine geçen belgeler konusu öğretilirken bireylere bu belgeleri kullanabilecekleri ortamlar sağlıyoruz. Belgeler kredi kartı, hediye çeki vb. olabileceği gibi otobüse, metroya binildiğinde kullanılan bilet, kart vb. de olabilir.

Örneğin, alışveriş merkezine (mağaza, market gibi) götürülerek kredi kart kullandırmaktayız. Bu konuda aileyle iş birliği çok önemlidir. Ailenin de bireyi bu belgeleri kullanabileceği yerlere (otobüs, market vb. ) götürmesini istemekteyiz. Kredi kartının kullanımı esnasında gereken güvenlik tedbirlerini de önemle açıklanmaktayız.

Zihinsel yetersizliği olan bireylere parayı nasıl kullanılacağının yanında, tasarruf yapma, bütçe yapma gibi becerilerin de kazandırılması amaçlıyoruz. Çünkü bireylerin değişik ortamlarda yaşamlarını sürdürebilmeleri için ciddi olarak hazırlanmaları gerekir.

Bu bireylerin aile üyesi, işçi, serbest zaman etkinliklerine katılımcı olma, tüketicilik ve vatandaşlık gibi toplumsal rolleri üstlenebilmeleri için tam bağımsızlık kazanmaları önemlidir.

Bu nedenlerle zihinsel yetersizliği olan bireylere bütçe yapma ve tasarruf yapma becerilerini öğretmekteyiz. Bunun için bireylerin ailelerinden bireye bir ayda kullanacakları miktarda para vermelerini istiyoruz. Bireylere bu parayı nasıl kullanacaklarını, nasıl tasarruf yapabileceklerini belirten bütçeler hazırlıyoruz.

Banka işlemleri ile ilgili becerilerin öğretiminde de zihinsel yetersizliği olan bireylere uygulama imkanı sağlanmaktayız. Bireyleri bankaya götürüp, kredi kart kullandırıp  ATM'den para çekmelerine yönelik uygulamalar yaptırmaktayız.

Eğitim ortamı, çocuğun etkileşimde bulunduğu ve öğretme öğrenme etkinliklerinin meydana geldiği çevredir. Psikolojik, sosyal ve fiziksel boyutlar olan bu çevrenin, eğitim etkinliklerine uygun olarak düzenlenmeler yapmaktayız.

Zihinsel yetersizliği olan bireyler heterojen bir grup olmaları nedeniyle, eğitici bu becerilerin kazandırılmasında programda yer alan yöntem ve teknikler dışında, bireylerin performanslarını dikkate alarak farklı teknikler de kullanmaktayız. Karmaşık, çok basamaklı becerilerin öğretilmesi kolay alt beceri (işlem) basamaklarına ayırmaktayız.

Bir kazanım (beceriyi) gerçekleştirebilmek için gerekli her bir davranışın ayrıntılı ve mantıklı olarak sıralanması ya da davranış zincirinin betimlenmesi gereklidir. Becerilerin basamakları belirlenirken bireysel farklılıklar (gelişim, yaşı, yetersizlikten etkilenme derecesi) göz önünde tutulmalıdır.

Zihinsel yetersizliği bulunan bireylerin eğitim ve öğretimlerinde; onlara uygun öğretim yöntemlerinin seçilmesi, başarısızlık duygusunu yaşamayacakları ya da en az yaşayacakları ortamların hazırlanması, başarılı olma girişimlerinin desteklenmesi ve pekiştirilmesi, yeteneklerine ilişkin güvenlerinin artırılması, güdülenmelerinin yeterli ölçüde sağlanması gibi öğeleri dikkate almaktayız. Böylece, bu bireylerin gerçekte başarabilecekleri düzeye ulaşmaları da sağlanmış oluyoruz.

Zihinsel yetersizliği olan bireyleri eğitim sürecinde sürekli değerlendirerek gereksinimlerine göre gerekli program değişikliklerine ve ortam düzenlemelerine gidiyoruz.