Günlük Yaşam Becerileri
1. Günlük Yaşam Becerileri zihinsel yetersizli olan bireylerin bağımsız olarak yaşamlarını sürdürebilmeleri için gerekli olan ev işi becerilerini (ev temizliği, mutfak becerileri, giysi bakım gibi) bireylere kazandırmayı amaçlamaktayız.
2. Günlük Yaşam devam ettirebilmek için gerekli olan becerilerin öğretiminde ortam düzenlemesi büyük önem taşımaktadır. Bunun için kurumumuz bünyesinde uygulama evleri oluşturup bireylerin aktif olarak bu ortamdan yararlanmaları sağlamaktayız. Eğitim yerinin öğretilecek beceriye uygun seçilmesi öğrenmeyi kolaylaştıracaktır. Eğitimin tamamen doğal ortamlarda yapılmasna dikkat etmekteyiz.
Oturma odasıyla ilgili becerileri oturma odasında, yatak odasıyla ilgili becerileri yatak odasında, mutfakla ilgili becerileri mutfakta çalışmaya özen göztermekteyiz. Böylece bireylerin doğal ortamda öğrendikleri beceriyi genellemesi kolaylaşır. Ancak doğal ortam kurumumuz içerisinde sağlanamadığı zamanlar da yapılandırılmış ortamda ilgili becerinin çalışılması için yapılması gerekenleri çok iyi biliyoruz.Ayrıca eğitim ortamında bireyin dikkatini dağıtacak uyaranlarn olmamasına, ortamın sıcak ve ses düzeyinin de eğitim-öğretim faaliyetlerini aksatmayacak seviyede olmasına dikkat etmekteyiz.
3. Kurum ortamındaki bazı sınırlılıklar günlük yaşamı devam ettirebilmek için gerekli olan becerilerin başka ortamlara transferinin ve kalıcılığının sağlanmasını güçleştirebilmektedir. Ailelerin çocuklarıyla geçirdikleri zaman diliminin daha uzun, öğrenmenin doğal ortamda daha kolay ve kalıcı olması nedeniyle bireylerin okulda öğrendikleri bilgi ve becerilerin pekiştirilmesi ve süreklilik kazanıması için aileyle iş birliğine gidip aile eğitim programları geliştirilerek uygulamaktayız.
4. Günlük yaşam becerilerini kazanma; eğitime başlama zamanı, bireyin motor, dil, zihin ve duygu gelişimine bağlıdır. Bu becerilerin kazandırılabilmesi için bireyin önceden gerçekleştirmesi gereken ön koşul beceriler vardır.
5. Kullanımını gerektiren beceriler, el göz koordinasyonu, hareketleri taklit etme, görsel dikkat ve basit emirleri (ver, al, tut, yap vb. ) anlamadır. Bu becerileri gerçekleştiren bireylerin günlük yaşam becerilerini öğrenmeleri daha kolay olacaktır.
6. Günlük Yaşam becerilerinin öğretiminde; ileri zincirleme, tüm beceri ve tersine zincirleme yöntemleri kullanmaktayız. Bu yöntemlerin ortak yönü; öğretimde yardım türlerinin kullanıp, yardım düzeyinin yavaş yavaş azaltılması ortamlarda uygulayabilmek içindir. Günlük yaşamı devam ettirebilmek için gerekli olan becerilerin öğretiminde, bireyin gelişim özellikleri ve bireysel yeterlilikleri ile öğretilecek becerinin özelliğine uygun bir öğretim yöntemi seçilmesine dikkat etmekteyiz.
7. Destek eğitime ihtiyaç duyan zihinsel yetersizliği olan bireyler, becerileri kazanmalarında daha fazla yönlendirilmeye, desteklenmeye, sürekli ve sistemli bir eğitime gereksinim duyarlar. Bu nedenle beceri kazandırma süreci; uzun süreli eğitim, sık tekrar, sözel ipuçları, model olma ve fiziksel yardımda bulunma gibi öğretim süreçlerini kullanmaktayız.
8. Telefon kullanma becerisinin öğretiminde bireyin günlük yaşantısında kullanabileceği ev veya cep telefonu, ankesörlü telefon çeşitlerinden her birinin öğretim süreci farklı olmalıdır. Bireylerin günlük yaşantısında öncelikli olarak hangi telefonu kullanması gerekiyorsa öğretime o telefondan başlamaktayız.
9. Öğretime başlamadan önce, öğretilecek beceriyle ilgili araçların önceden belirlenip başlama sırasında hazır bulunduruyoruz.Örneğin mutfak becerilerinden çay demleme becerisinin kazandırılması için gerekli olan çaydanlık, demlik, çay vb. araç-gereç temin ediyoruz. Ayrıca kullanılacak araç ve gereçlerin bireyin bireysel gelişim özelliklerine uygun olmasına dikkat etmekteyiz.
10. Bireylere, uygun ortam ve araç-gereç sağlandıktan sonra günlük yaşam becerilerini kazandırmak için önceden yapılan değerlendirmeleri de dikkata alarak öğretime geçiyoruz. Bu aşamada kazandırılmak istenen beceriler bireye açık ve basit bir şekilde baştan sona anlatıp ve/veya gösteriyoruz. Bireyin başarılı olacağını belirten ifadeler kullanarak beceriyi öğrenmede bireyi cesaretlendiriyoruz.
Daha sonra bireye becerinin her basamağı sırasıyla tek tek anlatılıp gösterilirken bireyin de tekrar etmesi sağlamayı hedefliyoruz. Bu aşama sonunda bireye beceri ile ilgili yönerge verilerek bireyden beceriyi sırasıyla yapması istiyoruz. Bireye beceriyi yapabilmesi için yeterli zaman verip bireye bağımsız olarak yaptığı basamakta müdahale edilmezken yapamadığı basamakta ipucu veya yardım sağlanarak bireyin beceriyi yapmasını sağlamaktayız.
Birey beceri basamaklarını doğru olarak yaptığında pekiştirmekteyiz. Bu pekiştirme Aferin, çok güzel. vb. sözel pekiştiriciler olabileceği gibi somut pekiştiriciler de olabilir. Öğretim esnasında genel ifadelerden çok özel ifadeler, soyut kavramlardan çok somut kavramlar kullanmaktayız. Bireyin anlamadığı konu ve becerileri sorması, duygu ve düşüncelerini ifade etmesi sağlanmaktayız.
12. Modülde yer alan tüm beceriler ile ilgili çalışmalar yapılırken de kolaydan zora doğru bir yol izlemekteyiz. Ayrıca her becerinin öğretiminde ön koşul becerilerin daha önce öğretilmesine dikkat ediyoruz. Örneğin, salata yapma becerisinden önce, bıçakla yiyecek doğrama becerisi kazandırıyoruz. Bu tür kesici aletlerin kullanılacağı becerilerde tüm güvenlik tedbirlerinin alınmasına özen gösteriyoruz.
13. Bireylere ev araç gereçlerinin kullanımı öğretilirken kişisel yaşantısında kullanacağı araç gereçlerin öğretimine öncelik vermekteyiz. Örneğin, bireyin evinde bulaşık makinesi yoksa bulaşık makinesi kullanım becerisi diğer becerilerden daha sonraya bırakmaktayız.
14. Destek eğitimi ile kazandırılmak istenen beceriler, mutlaka bireyin evinde de tekrar edilmelidir. Bu nedenle becerinin nasıl öğretileceği konusunda aileye eğitim de vermekteyiz. Bu çerçevede bireye kazandırılmak istenen kazanım ve buna ilişkin eğitim programı (BEP) ile ilgili ailenin yapacakları düzenli toplantılar ve görüşmelerle anlatıyoruz.
